Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD), UNICEF, Dünya Gıda Programı (WFP) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından hazırlanan Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2026 Raporu, sağlıklı beslenmenin giderek artan maliyetini ve gıdaya erişimde yaşanan sorunları ele alıyor. Rapora göre 2025 yılında dünya genelinde 2,1 milyar kişi yeterli ve sağlıklı gıdaya düzenli erişimde güçlük yaşarken, 2,69 milyar kişi sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamıyor.
Dünya genelinde sağlıklı beslenmenin kişi başına günlük ortalama maliyeti, satın alma gücü dikkate alındığında 2021’de 3,44 dolardan 2025’te 4,28 dolara yükseldi. Türkiye’de ise bu maliyet 2017’de 3,45 dolarken 2025’te 4,58 dolara ulaştı. Böylece Türkiye, 4,28 dolarlık küresel ortalamanın ve 4,47 dolarlık Batı Asya ortalamasının üzerinde yer aldı.
Maliyetlerdeki artışa rağmen Türkiye’de sağlıklı beslenmeyi ekonomik olarak karşılayamayan nüfusun oranı geriledi. 2017’de %15,1 olan bu oran, 2025’te %4’e düştü. Aynı dönemde sağlıklı beslenmeye erişemeyen kişi sayısı 12,6 milyondan 3,5 milyona indi.
Türkiye’nin beslenme göstergelerinde de iyileşmeler kaydedildi. Yetersiz beslenme oranı 2004–2006 döneminde %18,9 iken 2023–2025 döneminde %2,5’in altına geriledi. Beş yaş altındaki çocuklarda büyüme geriliği oranı 2012’de %9,2’den 2024’te %5,5’e, fazla kiloluluk oranı ise %10’dan %7,7’ye düştü. Buna karşılık yetişkinlerde obezite oranı %28,8, 15–49 yaş arası kadınlarda kansızlık (anemi) oranı ise %29,3 seviyesinde bulunuyor.
Raporda Türkiye’den bir uygulamaya da yer veriliyor. Murat Nehri Havzası’nda 2012–2022 yılları arasında yürütülen tarımsal destek ve havza rehabilitasyonu çalışmaları, programa katılan hanelerde kadınların beslenme çeşitliliğinin artmasıyla ilişkilendiriliyor. Program kapsamındaki hanelerde kuruyemiş, et, balık ve yeşil yapraklı sebze tüketiminin daha yaygın olduğu belirtiliyor.
Rapor, sağlıklı beslenmenin maliyetini yalnızca tarımsal üretimin belirlemediğine dikkat çekiyor. Gıda harcamalarının %70–75’inin üretim sonrasındaki taşıma, depolama, işleme ve dağıtım aşamalarında oluştuğu belirtilirken, lojistik altyapısının geliştirilmesi, soğuk zincir yatırımları ve gıda kayıplarının azaltılması öne çıkarılıyor. FAO ve diğer kuruluşlar, sağlıklı gıdaya erişimin artırılması için tarımsal yatırımların yanı sıra ülkelerin ihtiyaçlarına göre şekillendirilen üretim, ticaret ve altyapı politikalarının önemini vurguluyor.
Raporun tamamı: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/fbd7e989-deb5-415b-a5b9-bfa08269b9d7/content
Comments