Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Oxford Üniversitesi bünyesindeki Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme Girişimi (OPHI) tarafından hazırlanan 2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi, dünya genelinde yoksulluğun boyutlarını ortaya koyuyor. 108 ülkeyi ve 6,3 milyar insanı kapsayan rapora göre yaklaşık 1,2 milyar kişi, yani incelenen nüfusun yüzde 18,9’u, sağlık, eğitim ve yaşam standartları açısından ciddi yoksunluklar yaşıyor. Bu kişilerin 534 milyonu ağır yoksulluk koşullarında bulunurken, 952 milyon kişi daha çok boyutlu yoksulluğa düşme riski taşıyan kırılgan grupta yer alıyor.
Raporun en dikkat çekici bulgularından biri, yoksulluk içinde yaşayanların yüzde 51,5’inin çocuklardan oluşması. Dünya genelinde 617 milyon çocuk çok boyutlu yoksulluk yaşarken, yaklaşık her üç çocuktan biri bu koşullardan etkileniyor. Yetişkinlerde ise bu oran yaklaşık yedide bir düzeyinde. Çocuk yoksulluğunun en yoğun olduğu Sahra Altı Afrika’da 355 milyon, Güney Asya’da ise 181 milyon çocuk sağlık, eğitim ve temel yaşam koşullarındaki yoksunluklarla karşı karşıya bulunuyor.
Yoksulluğun coğrafi dağılımında da belirgin eşitsizlikler görülüyor. Yoksulluk yaşayan yaklaşık 998 milyon kişi (yüzde 83,3) kırsal bölgelerde yaşarken, kentlerde bu sayı 200 milyon düzeyinde. Kırsal alanlarda çok boyutlu yoksulluk oranı yüzde 28,7, kentsel alanlarda ise yüzde 7 olarak hesaplanıyor. Bölgesel açıdan en ağır tablo Sahra Altı Afrika’da görülüyor. Bölgede 616 milyon kişi, dünya genelindeki çok boyutlu yoksulların yarısından fazlasını oluşturuyor. Güney Asya ise 393 milyon kişiyle ikinci sırada yer alıyor.
Rapora göre yoksulluk yalnızca düşük gelirli ülkelerle sınırlı değil. Çok boyutlu yoksulluk yaşayanların yüzde 65,1’i, yaklaşık 779 milyon kişi, orta gelirli ülkelerde bulunuyor. Yoksunluklar arasında temiz pişirme yakıtına erişim eksikliği öne çıkarken, dünya genelinde 1 milyardan fazla yoksul insan bu sorunla karşı karşıya. Özellikle Sahra Altı Afrika’da elektrik, temiz su ve temel yaşam koşullarına erişimdeki eksiklikler yoksulluğu derinleştirirken, Güney Asya’da beslenme ve eğitim alanındaki yoksunluklar dikkat çekiyor.
Rapor, yoksullukla mücadelede ilerleme kaydeden ülkelerin de bulunduğunu gösteriyor. İncelenen dönemlerde 76 ülkede çok boyutlu yoksulluk endeksinde istatistiksel olarak anlamlı düşüş görülürken, 33 ülke endeks değerini 15 yıldan kısa sürede yarıya indirmeyi başardı. Bununla birlikte Afganistan, Orta Afrika Cumhuriyeti, Gine, Kırgızistan ve Nijerya’da belirli dönemlerde yoksulluğun arttığı tespit edildi. 2026 endeksindeki yoksul nüfus tahmini, 2025’e göre yaklaşık 50 milyon kişi daha yüksek olsa da rapor, bu farkın bir bölümünün nüfus artışı ve güncellenen anketlerden kaynaklandığını belirtiyor. Bulgular, yoksullukla mücadelede yalnızca gelir artışının değil, eğitim, sağlık, altyapı ve temel hizmetlere erişimin güçlendirilmesinin de önemini ortaya koyuyor.
Raporun tamamı: https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/mpistatisticalupdate2026en.pdf
Comments