Avrupa Birliği’nin aday ülkelerle ekonomik ilişkilerini yeniden şekillendirmeye yönelik çalışmaları, Türkiye’nin Avrupa Tek Pazarı’na erişimi ve üretim zincirlerindeki konumu açısından yeni fırsatlar ve riskler gündeme getiriyor. PA Turkey ve Politico’da yayımlanan iki ayrı analiz, AB’nin tam üyelik öncesinde aday ülkelere kademeli pazar erişimi sağlama yaklaşımı ile Avrupa üretimini desteklemeyi amaçlayan “Made in EU” düzenlemesinin Türkiye üzerindeki olası etkilerini ele alıyor.
Avrupa Komisyonu’nun üzerinde çalıştığı modele göre, gerekli mevzuat uyumunu sağlayan aday ülkeler ticaret, araştırma, inovasyon ve stratejik sektörlerde Tek Pazar’a daha geniş erişim elde edebilecek. Bu yaklaşım, AB üyelik süreci uzun süredir ilerlemeyen ve 1996’dan bu yana Gümrük Birliği kapsamında ekonomik ilişkilerini sürdüren Türkiye için yeni bir entegrasyon fırsatı oluşturabilir. Ancak AB, genişletilmiş erişim karşılığında yaptırımlar, ihracat kontrolleri, yatırım denetimleri ve hassas teknolojilerin korunması gibi alanlarda daha yakın stratejik uyum bekliyor. Bu durum, Türkiye’nin özellikle Rusya ve İran’a yönelik politikalarını etkileyebilir.
Türkiye açısından bir diğer önemli konu ise “Made in EU” düzenlemesi. Avrupa Parlamentosu, ürünlerin bu kapsamda değerlendirilmesi için içeriklerinin en az %50’sinin AB kaynaklı olmasını savunurken, Avrupa Komisyonu Türkiye gibi AB dışındaki bazı ticaret ortaklarını da kapsayabilecek daha esnek bir yaklaşım üzerinde çalışıyor. Ancak hangi ülkelerin sisteme dahil edileceği konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. Türkiye’nin kapsam dışında kalması, özellikle Avrupa üretim zincirleriyle güçlü bağlantıları bulunan sektörlerde rekabet dezavantajı yaratabilir.
Düzenlemenin en hassas başlıklarından biri elektrikli araç üretimi. Komisyonun yaklaşımı, batarya hariç bir elektrikli aracın içeriğinin %70’inin AB’de üretilmesini öngörürken, Avrupa Parlamentosu daha yüksek bir yerli üretim oranı talep ediyor. Bu farklılık, Türkiye’nin Avrupa otomotiv sanayisiyle mevcut üretim ve tedarik ilişkileri açısından önem taşıyor. Türkiye’nin düzenlemeye dahil edilip edilmeyeceği, otomotiv sektörünün Avrupa pazarındaki rekabet koşullarını etkileyebilir.
AB ile Türkiye arasındaki ilişkilerde Kıbrıs, hukukun üstünlüğü, temel haklar ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması gibi siyasi konuların da ilerleyen müzakerelerde gündeme gelmesi olası görülüyor. Ancak bu başlıklar, aktarılan Komisyon taslağında Türkiye’ye yönelik açık koşullar olarak yer almıyor. Komisyon ile Parlamento arasındaki müzakerelerin sonucu, Türkiye’nin Avrupa Tek Pazarı’na daha derin entegrasyon olasılığını ve Avrupa üretim zincirlerindeki gelecekteki konumunu belirleyen önemli unsurlardan biri olacak.
Comments