Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 7 Temmuz 2026’da yayımlanan Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Raporu 2026, 2030 Gündemi kapsamında belirlenen 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’nda (SKA) kaydedilen ilerlemeyi değerlendiriyor. Yoksulluk, sağlık, eğitim, enerji, iklim değişikliği, eşitsizlik ve kalkınma finansmanı gibi alanları kapsayan rapor, son on yılda önemli kazanımlar elde edilmesine rağmen mevcut ilerleme hızının 2030 hedeflerine ulaşmak için yeterli olmadığını ortaya koyuyor.
Rapora göre güvenilir eğilim verisi bulunan 139 alt hedefin yalnızca %36’sında hedef doğrultusunda veya orta düzeyde ilerleme kaydediliyor. Hedeflerin %49’unda ilerleme yetersiz kalırken, %15’inde 2015 seviyelerinin gerisine düşüldüğü belirtiliyor. Böylece değerlendirilebilen hedeflerin toplam %64’ünde ilerlemenin yetersiz olduğu veya gerileme yaşandığı görülüyor.
Bununla birlikte 2015’ten bu yana temel hizmetlere erişimde önemli gelişmeler sağlandı. Yaklaşık 1 milyar kişi güvenli içme suyuna, 1,2 milyar kişi ise güvenli sanitasyon hizmetlerine erişim kazandı. Küresel elektrik erişimi %92’ye ulaşırken, internet kullananların oranı %40’tan %74’e yükseldi. Sosyal koruma sistemleri ilk kez dünya nüfusunun yarısından fazlasını kapsarken 134 ülke, çocuk ölümlerinin azaltılmasına yönelik SKA hedefini karşıladı.
Bu kazanımlara rağmen yoksulluk, gıda güvencesizliği ve temel hizmetlere erişim sorunları devam ediyor. 2026’da dünya nüfusunun yaklaşık %10’unun aşırı yoksulluk içinde yaşaması öngörülürken, 2,3 milyar kişi orta veya ciddi düzeyde gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya bulunuyor. Yaklaşık 2,1 milyar kişi güvenli şekilde yönetilen içme suyu hizmetlerinden yararlanamıyor ve 150 milyondan fazla çocuk yetersiz beslenmeyle ilişkili büyüme geriliği yaşıyor. Eğitim alanında ise 273 milyon çocuk ve genç okul dışında bulunuyor. Rapora göre toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin hedeflerin hiçbirinde ilerleme, 2030 hedeflerine ulaşmak için yeterli düzeyde değil.
İklim değişikliği ve artan çatışmalar, kalkınma hedeflerine yönelik ilerlemeyi zorlaştıran başlıca unsurlar arasında yer alıyor. 2025’te küresel sıcaklıklar sanayi öncesi seviyelerin 1,43°C üzerine çıkarken, atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu son iki milyon yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Şiddetli çatışmaların etkisiyle 2025 sonu itibarıyla zorla yerinden edilenlerin sayısı yaklaşık 118 milyona yükseldi.
Kalkınma hedeflerine ulaşılmasında finansman açığı önemli bir engel olmaya devam ediyor. Resmî kalkınma yardımları 2025’te %23,1 azalarak 174,3 milyar dolara geriledi ve yaklaşık 2015 seviyesine döndü. Gelişmekte olan ülkelerin yıllık SKA finansman açığının ise 4 trilyon dolar düzeyinde olduğu belirtiliyor. Rapor, finansman kaynaklarının artırılması, borç yüklerinin hafifletilmesi ve uluslararası finansal sistemin yeniden yapılandırılmasını öncelikli adımlar arasında gösteriyor.
Rapor ayrıca sürdürülebilir kalkınmanın izlenmesinde güvenilir ve kapsamlı verilerin önemini vurguluyor. Son on yılda küresel SKA veri tabanı önemli ölçüde genişleyerek 3,2 milyondan fazla veri kaydına ulaştı. Bu gelişmenin ülkelerin eksiklikleri belirlemesine, politikaların sonuçlarını değerlendirmesine ve kaynakları daha doğru yönlendirmesine katkı sağladığı belirtiliyor. Yapay zekâ dahil dijital teknolojilerin veri toplama ve analiz süreçlerinde kullanılmasının ise güvenilir veri altyapılarıyla desteklenmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
Rapor, 2030’a kalan dört yılda ilerlemenin hızlandırılması için yıllık finansman açığının kapatılması, yenilenebilir enerjiye geçişin desteklenmesi, kadınların ve kız çocuklarının güçlendirilmesi, veri sistemlerinin geliştirilmesi ve uluslararası iş birliğinin artırılması gerektiğini vurguluyor. BM, mevcut kazanımların korunmasının ve hedeflere ulaşılmasının, önümüzdeki dönemde alınacak politika ve yatırım kararlarına bağlı olduğuna dikkat çekiyor.
Raporun tamamı: https://unstats.un.org/sdgs/report/2026/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2026.pdf
Comments